Song no. 5 from the collection Chansons provencales, deuxieme edition considerablement augmentee (Marseille, Laffitte et Roubaud, 1856) by Victor Gelu (dates inconnues), published in 1839. Public domain. Source spelling: gélusienne (graphie personnelle et pré-mistralienne de Victor Gelu, marseillais phonétique), reproduced unchanged.
Text
Souto la capo doou souleou
L'a d'urous que lei fieou dé pipi.
Qué ti dirai ? viro pa beou !
Despui toun viagi , brave Zipi ,
Soun desesca , tei poourei quiqui !
Nous an foutu lou coou parfè ,
Oh ! mai dé qué maniero ! . . .
Aqueou mangeo-san dé Pouarfè ,
Aqueou brandur dé Mèro ,
( Douei restan dé galèro ! )
Per desavia nouste péis ,
Pa counten d'estraïa la brazo •,
Nous an fa veni dé Paris
Un lume qué li dien l'Agazo. . .
Mai sé sabies cé qu'es l'Agazo !
Bougro d'Agazo !
Putan d'Agazo !
Magino-ti qu'ei gran quartié
Vies uno longuo tirassiero
Dé gro foutraou dé bistortié
Qu'aclapoun dé siei pan dé terro ;
Alin dedin l'a la matiero.
Es pa d'oli ; es pa de seou ;
Diria pa qué bouleguo ,
Esquïo mai qué d'argen vieou ! .
Vira l'uei , fa uno lèguo.
Aquelo si, qu'empeguo!
E dé suito qué ven la nué ,
Din dé veire coumo d'avazo
Vies espousqua un jué-d'aiguo dé fué.
E vaqui cé qu'es , soun Agazo ! . . .
N'ai plen leis doousso , dé l'agazo !
Bougro d'Agazo !
Putan d' Agazo !
Meme à l'enclaou de Moussu Tian ,
Oou camin dé la Joulieto ,
Dé Franciò , dé breguetian
Fabriquoun la droguo secrèto.
N'en counoueissi pa la recèto ;
Mai duou restre urt mooudi pouioun !
Soun jus , lon la muraïo ,
Rageo pu negre qu'un carboun ;
Eissoto s'esparpaïo ,
Pui , la mar va rabaïo ;
E doou Barri eis Enfiermarié ,
Su lei pouncho vo din leis craso ,
Sé fas un pei , es dé fumié :
V'a tou poustifera FAgazo !
poustèmo dé Dieou d'Agazo !
Bougro d'Agazo !
Putan d'Agazo !
Ai la pratiquo d'un Moussu
Qué paguo ben , mai qu'es pa tendre ;
Mi crompo fouesso mourre-du ,
E tou lou pei qué pouedi prendre
Lou dimècre vo lou divendre.
Adavanzier, dé fieoupelan
Avieou fa ma banasto ,
La pouarti leou à moun chalan ,
N'en douarbe vun , lou tasto ,
E subran mi di : basto !
Voues m'empouisouna , maquareou !
As esca dé quitran , zé gazo ! . . .
Oou large ! é vengues plu , bourreou !
Vaqui cé qué m'a fa l'Agazo ! . . .
O pessin dé fremo d'Agazo !
Bougro d'Agazo !
Putan d'Agazo !
En soutan d'ooussin , ten passa ,
En fen per aqui quoouqueis muscle ,
Nous arribavo d'amouessa
Noueste goouzié , quan sentié l'uscle ,
Vivian chin-cherin senso ruscle ;
Mai , per lou coou , adieou mei uou !
Adieou , blanquo mounisso !
Adieou flamei basse dé buou !
Toumban dé la tooulisso !
N'an garça la sooucisso !
N'avié pa, proun doou Ginouves ,
Mouestre bandi qué nous escrasa,
Per acaba lou Marsïes
Li foulié encaro soun agazo ! . . .
A Gèno ! leis marchan d'agazo !
Bougro d'Agazo !
Putan d'Agazo !
Aro , qué faran Tebelein ,
Chèchi , Jané , Mècle , soun fraire ,
Cieouclé , Mietaioun , Gèto , Nin ?
Qué faran toutei lei soutaire ,
Per pa mouri dé fan , pechaire !
Pouden plus restre escoubiié ,
Tan-paou espïo-rosso :
An arrenta aquelei mestié
En dé gouapou à carrosso ,
Qué doou paoure fan bosso !
Ensin , per mettre d'oli oou blé ,
Sé sa micaniquo noun raso ,
Fourra qu'alounguen lei cin dé ,
E va duourren à soun Agazo ! . . .
guïoutinuzo d'Agazo !
Bougro d'Agazo !
Putan d'Agazo !
Mai vendra ben , lou tramblamen ,
Per nou tira dé la misèri !
Clapié dé piaffou ! vou daren
Eme vouesti borneou dé ferri ,
Alor , d'Agazo un fier cristèri ! . . .
Vouei , oouré bèlo creida oou lar ,
V'aplatiren la figuo !
Foou qué d'Agazo lou petar
Devesse seis boutiguo ,
N'en fasse millo briguo ! . . .
Alor , tamben à noueste tour
Diren : Zèno ! pa balïazo ! . . .
Nous a suça nouesto suzour ;
N'a voula noueste pan , l'Agazo ;
Mai vui noun revengeo l'Agazo !
Vivo PAgazo !
Vivo l'Agazo !
English translation of the full text forthcoming.
Notes
Composed in February 1839, this song denounces the gas-lighting works that tore up the ground of Marseille throughout 1838. Three rival companies dug trenches for their pipes, and shellfish gatherers blamed the residue from the works on the Boulevard des Dames for polluting the Joliette cove and driving the fish away. The angry fisherman narrator piles curses on l'Agazo, accused of stealing his livelihood, and calls for its factories to be destroyed.
Notable words
| Provençal | French |
| agazo | le gaz d'eclairage, ici personnifie en ennemi du quartier |
| bistortié | gros tuyaux tordus de la conduite de gaz |
| matiero | residu, matiere de dechet de l'usine a gaz |
| estraïa | eparpiller, disperser |
| poustifera | empester, empuantir |
Glosses are given in French, as delivered by our lexicographic source; an
English gloss is not yet available for these words.
Source: Victor Gelu, Chansons provencales, deuxieme edition considerablement augmentee (Marseille, Laffitte et Roubaud, 1856), 1839,
song no. 5. Public domain. Digitization:
https://archive.org/download/chansonsprovena00gelugoog/chansonsprovena00gelugoog_djvu.txt. Transcription and formatting by Lingua Nostra.