Song no. 6 from the collection Chansons provencales, deuxieme edition considerablement augmentee (Marseille, Laffitte et Roubaud, 1856) by Victor Gelu (dates inconnues), published in 1839. Public domain. Source spelling: gélusienne (graphie personnelle et pré-mistralienne de Victor Gelu, marseillais phonétique), reproduced unchanged.
Text
La frenizien mi pouigne l'avelano 1
Ma fé dé Dieou ! nouestei Consou fouirous
Vien plu luzi l'estèlo Tremountano :
Fan deraba leis beis oume doou Cous !
Paourei Mitroun qué la suzou devoro
Aquito avian un paou d'oumbro , l'estieou ;
Nou la leva ! foou doun qué siguen Floro?
S'anan resti , Caramantran dé Dieou !
Lou jou , la nué brazié su la casaquo :
Àvan la mouar seren dedin Tinfer !
Coumo voulè qu'aganten pa la flaquo ?
Es troou verai : lou fué lacho leis ner !
Sé quaouquei fé s'atrouvan en patrouio ,
Enchancrissian , doou diminche oou dilun ,
A l'aveni dé longuo faren chouio ;
Leis bossou van nou seca lou petun.
Leis passeroun anaran eis Alèio
Per s'espragna la ragi doou souleou ;
Mai leis Mitroun è leis fio à lieourèio
Mounté pourran faire soun San-Micheou !
Leis Bouquetiero , eme seis grans estori ,
Seis parapluegeo é seis gouarbo dé flou ,
Deis viei cepoun perdran leou la memori ;
Naoutrei , qu'oouren per carma la doulou?
Pamen lou Cous èro noueste eiretagi ;
Dé pèro en fieou , despui deso-sè-cen ,
Si li venian refresca lou couragi ,
Faire dé testo , è chima l'eigarden.
Oh ! lou morbin mi pouigne l'avelano !
Ma fé de' Dieou ! nouestei Consou fouirous
Vien plus lusi l'estèlo Tremountano :
Fan deraba leis beis oume doou Cous !
Lou gro Loouren , noueste mestre dé palo ,
Mi di : Jourian , qué serto dé brama ?
Ieou ti la voou amouessa , la cigalo :
Escouto-mi ; seras leou clavela.
Pitoué, s'avies un pessu dé lituro,
Soouries d'abor qué teis cavo tan aou
Soun dé taceou davan l'architeturo
Qu'an desparti su lou fron deis oustaou.
Demando vo eis taiaire dé peiro ,
Qu'es soun mestié ; elei ti va diran :
Quan voou basti qué l'architètro gueiro
Per fin qué ren li tape soun davan.
Nouesteis encian feroun uno falipo ;
Oouríen degu leissa tout aco nus ;
V'a leou coumpré , tamben , Meste Felipo ;
E nous a di : vite oou soou aqueou brus !
FigunHi la bèlo proumenado ,
Sounco lous Cous sera debaguegea ;
Què dé pertou l'oouran mé dé calado ,
Què li veiras l'agazo lampegea !
Lou souar , alor , sé vas eme Rouseto
Su leis bancaou , caligna , darnagas !
Lei passeroun ni mai leis dindoureto
Ti vendran plu caga dessu lou nas.
Teis aoubre , pui , avien toutei lou verme ;
Enca siei mes tou serié esta pourri :
Va sabes ben qu'ero rouiga , soun germe ?
Va visies pa coumo eroun nequeri ?
Leis an toumba per ti soouva la trouncho ;
N'ères temouin : quan venié lou mistraou ,
N'avié toujou quoouqaun qué partié en pouncho.
Vai , proun vo tar t'oourien mé à Tespitaou !
Ensin , Jourian, creze-mi : resto à nuno,
Sabes qué sieou jamai esta rouyous ;
Mai an resoun leis Prieou dé la Coumuno
Dé coundana leis viei oume doou Cous. . .
— Pèro Loouren , vou parla coumo un libre ;
Ieou , pouedi pa m'espliqua din lou fin ;
Mai , foutu-Dieou ! es-que' sian doun pa libre
Dé si lagna , s'aven lou gro pegin !
Senso cerqua leis uei darnié Foourïo
Vou respoundrai : qu'es aco tan courous?
N'avian pa proun dé carriero , à Marsïo ?
N'avian pa proun dé gran camin pooussous ?
Leissi pima davan d'uno muraio
Cademicien , pintre vo frejourié :
Leis beis oustaou , qué soun per la gusaio ?
Qu'es , dé pilastre , oou garçouu boulangié !
Eimarié mies lou fuiagi d'un aoubre ,
Quan la calou li ven leva l'aren ,
Qué vin palai dé frejaou é dé maoubre
Toutei raia coumo un cuïé d'argen.
Qué mi canta dé saven , dé beluro !
L'ai oouzi dire en aquelei booumian
Que lou mïou ché-d'uvro dé mouluro
Es ren , respè doou dedaou d'un aglan !
Dia qué leis oume avien plu gé dé sabo ;
Pamen , n'ai vi toumba deis tres par doues :
Avien lou couar pu rouge qu'uno rabo ;
£ dé ma vido ai vi tan flame boues !
Meste Loouren , vè ! coouqua fouero l'iero ,
Perqué via pa mounté voueloun veni :
L'aven fa poou eme nouesto bandiero ,
E lei foussa cerquoun dé nou puni !
V'en souvenè ? quan fé baboou la Santo ,
N'avièn bourra dessu lei ome blan :
Li garcerian uno fiero tramblanto ;
Es soun revenge , aco , deis viei bregan !
Aro , lou Cous semblo uno lichofroïo
Qu'an alesti per nou faire toourra.
Dé noueste maou juguoun lei bouenei voïo ;
An seis bastido , elei , per si challa !
Aro si dien : segu ! voou ben la peno
Qué d'espoumpi , boulangié vo maçoun ,
Qué dé marrias vendur dé chèr umèna
Aguoun d'oumbragi oou fouar dé la sesoun !
Coupa Taco ! adrou su la canaïo !
Ah ! lei fena demandoun dé plesi ?
Grezïa lei ! la marrido peissaïo
Es pla goustous qué quan es ben fregi ! . . .
Oh ! lou verin mi pouigne Favelano !
Ma fé dé Dieou ! nouestei Consou fouirous
Vien plu luzi l'estèlo Tremountano :
Fan deraba leis beis oume doou Cous !
English translation of the full text forthcoming.
Notes
Dated May 1839, this song laments the felling of the trees on Marseille's Grand-Cours, begun on Holy Tuesday, 26 March 1839, and finished on Friday 12 April, trees that had been planted around 1765. Framed as a dialogue between the baker's boy Jourian and the foreman Father Loouren, it sets popular grievance, the loss of shade, of lovers' benches, and of an inheritance passed down from father to son, against the official justifications about roadworks and architecture, closing on the bitter thought that the well-off profit from the people's misfortune.
Notable words
| Provençal | French |
| mitroun | mitron, garcon boulanger |
| clavela | cloue, fixe sur place : ici au sens de convaincu |
| bancaou | banc public, banc de promenade |
| dindoureto | petites servantes, jeunes filles du quartier |
| espitaou | hopital |
Glosses are given in French, as delivered by our lexicographic source; an
English gloss is not yet available for these words.
Source: Victor Gelu, Chansons provencales, deuxieme edition considerablement augmentee (Marseille, Laffitte et Roubaud, 1856), 1839,
song no. 6. Public domain. Digitization:
https://archive.org/download/chansonsprovena00gelugoog/chansonsprovena00gelugoog_djvu.txt. Transcription and formatting by Lingua Nostra.